Właśnie wróciłam ze szkolenia dotyczącego zapisu windykacyjnego – nowego narzędzia, którym możesz posłużyć się rozdysponowując majątek na wypadek śmierci. Szkolenie prowadziła wieloletnia sędzia Sądu Najwyższego – Helena Ciepła.
Na szkoleniu zaskoczyła nas jako prawników konkluzja, że w przypadku małżonków, ustanowienie zapisu windykacyjnego jest możliwe tylko wówczas, gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa.
Przypomnę Ci króciutko, że zanim zapis windykacyjny zaczął obowiązywać w naszym prawie tj. przed 23.10.2011r. nie można było w testamencie zapisać nikomu określonych przedmiotów. Ojciec czy matka nie mogli zapisać synowi samochodu a córce mieszkania. Mogli ich powołać do spadku tylko w ułamkach. Zapisać synowi np. 1/5 całego spadku a córce 4/5 całego spadku. Prowadziło to do okropnych sytuacji czyli do współwłasności spadkobierców w każdym przedmiocie spadkowym. Syn i córka byli współwłaścicielami zarówno samochodu jak i mieszkania, tylko w innych proporcjach. Wywoływało to wiele konfliktów między spadkobiercami.
Aby tego uniknąć, z dniem 23 października 2011 wprowadzono do prawa spadkowego tzw. zapis windykacyjny. Polega on na tym, że spadkodawca może postanowić, że z chwilą jego śmierci określona osoba nabędzie określony przedmiot na wyłączną własność. Takie postanowienie musi być wyrażone w testamencie sporządzonym u notariusza. Czyli możemy sporządzić testament, w którym zapiszemy córce mieszkanie a synowi samochód.
Ale pojawił się praktyczny problem.
Chodzi o to, że prawo zabrania sporządzania testamentu wspólnego. Taki testament byłby nieważny. Każdy z małżonków musi sporządzić swój własny testament. Okazuje się, że jeśli mają wspólność majątkową, to zapisu windykacyjnego nie mogą zrobić. Wspólność ustawowa powoduje, że nie można rozporządzić samodzielnie swoim udziałem w jakimś przedmiocie. A więc żaden z małżonków nie może ustanowić w odrębnym testamencie zapisu windykacyjnego, który obejmowałby jego udział.
Podobno praktyka obecnie jest taka, że rodzice przychodząc do notariusza z zamiarem sporządzenia testamentu z zapisem windykacyjnym na rzecz np. dziecka – sporządzają trzy akty notarialne. Pierwszym aktem ustanawiają rozdzielność majątkową, a potem notariusz dla każdego z nich, sporządza oddzielny akt notarialny, w którym spisuje testament z zapisem windykacyjnym.
Więc dochodzi do takiej dziwnej sytuacji, że mamy tu do czynienia z rozdzielnością majątkową wymuszoną. A rozdzielność majątkowa ma jednak swoje określone skutki prawne. Nie każdy chciałby się na rozdzielność zdecydować. W trakcie szkolenia pojawiły się głosy, że w takim razie, zaraz po sporządzeniu zapisu windykacyjnego, albo np. za kilka dni, można zawrzeć kolejną umowę, którą wspólność majątkowa zostanie przywrócona. Niby tak. Ale gdyby ktoś się uparł i chciał drążyć temat, to mógłby wykazać, że umowa o rozdzielności majątkowej była pozorna czyli nieważna. A w takim razie i zapis windykacyjny byłby nieważny. Bałabym się polecić takie rozwiązanie moim klientom.
Dziwne, prawda? Ciekawe czy posłowie pracując nad przepisami o zapisie windykacyjnym brali pod uwagę ustroje majątkowe małżeńskie. A przecież w praktyce zapis windykacyjny dotyczy najczęściej sytuacji rodzinnych, w których rodzice chcą konkretny przedmiot przekazać konkretnej osobie – najczęściej dziecku bądź wnukowi.
***
WAŻNE UZUPEŁNIENIE !!!!
W rozwiązaniu powyższych wątpliwości z pomocą przyszedł Sąd Najwyższy. W dniu 18 lipca 2012 r. (w spawie III CZP 46/12) podjął uchwałę, w której uznał, że „Zapisem windykacyjnym mogą być objęte przedmioty majątkowe należące do majątku wspólnego małżonków pozostających w ustroju wspólności majątkowej”.
Czyli wszystko jasne. Nie trzeba jednak zawierać umowy o rozdzielność majątkową aby ustanowić zapis windykacyjny.
________________________________
Jeśli chciałabyś/chciałbyś omówić, skonsultować swoją indywidualną sprawę, zapraszam Cię do prowadzonej przeze mnie Kancelarii Prawnej Family Consulting Center . Stosunki rodzinne i majątkowe są często skomplikowane. Dlatego, gdy masz jakiekolwiek kłopoty lub wątpliwości, nie zwlekaj z ich konsultacją. Pomożemy Ci zrozumieć sytuację prawną, w której się znalazłaś/znalazłeś lub w której możesz się znaleźć. Pozwoli Ci to na podejmowanie świadomych, najlepszych dla Ciebie decyzji.
{ 2 komentarze }
